W psychoterapii, zwłaszcza w psychoterapii psychodynamicznej, zajmujemy się całościowym funkcjonowaniem pacjenta, czyli jego osobowością. Wyizolowane objawy są przedmiotem zainteresowania w takich metodach pracy psychoterapeutycznej jak EMDR (objawy stresu pourazowego) oraz w technikach stosowanych w nurcie poznawczo-behawioralnym, jak np. desensytyzacja w przypadku fobii. Niezależnie od stosowanej metody pracy- pojawienie i utrzymywanie się objawów jest związane ze strukturą osobowości, czyli trwałym sposobem funkcjonowania w życiu (przekonań na temat siebie i otaczającego świata, emocji z tym związanych oraz wynikających z tego zachowań). Sposób naszego funkcjonowania prowadzi do poszczególnych objawów. Dla zobrazowania: ktoś ma problemy z koncentracją i pamięcią (objaw I)- wynika z nadużywania marihuany (objaw II)- używanie umożliwia danej osobie uciekanie od trudnych spraw- pod ucieczkową strategią radzenia sobie, może być głębokie przeświadczenie o własnej niższości wobec innych (często nieuświadomione). Ten uproszczony przykład pokazuje, że z jednej strony praca z objawami prowadzi nas dalej właśnie do struktury naszej osobowości, a z drugiej, że zmiana objawowa wymaga głębokiej zmiany w funkcjonowaniu psychicznym i na zewnątrz, aby była trwała (wglądu, przepracowania w relacji terapeutycznej) oraz wzmocnienia samego aparatu psychicznego (mentalizacji). Dlatego też zazwyczaj nie wystarcza a zmiana nie przychodzi od terapeuty, tylko wymaga wysiłku pacjenta.
